Foto CAK

Vrijwillige onafhankelijke cliëntondersteuning is een service aan mensen die een beroep willen doen op de Wmo, maar daar niet zelfstandig toe in staat zijn of daar graag ondersteuning bij krijgen. Natuurlijk kunnen mensen met een hulp- of zorgvraag gebruik maken van professionele ondersteuning, maar niet iedereen wil dat. De kracht van vrijwillige onafhankelijke cliëntondersteuning, is dat ze worden bijgestaan door een ervaringsdeskundige. We spreken met Ieke de Leeuw, beleidsmedewerker bij Voorall en verantwoordelijk voor dit project. Zij legt uit waarom vrijwillige onafhankelijke cliëntondersteuning belangrijk is voor Hagenaars met een beperking. 

Ieke: ‘Iedereen die een beroep doet op de Wmo heeft recht op gratis onafhankelijke cliëntondersteuning. Dit is vastgelegd in de wet. Niet iedereen weet dat er twee soorten onafhankelijke cliëntondersteuning bestaan: professionele en vrijwillige ondersteuning. De welzijnsorganisaties en MEE verzorgen op de Servicepunten XL de professionele cliëntondersteuning en drie belangenbehartigersorganisaties Senioren Collectief Haaglanden, Kompassie en Voorall voeren de vrijwillige cliëntondersteuning uit. Elk van deze organisaties doet dat voor de eigen achterban. Senioren Collectief voor de ouderen, Kompassie voor GGZ cliënten en Voorall voor Hagenaars met een beperking.’ 

Ieke: ‘Veel mensen vinden het moeilijk om zelf een Wmo-aanvraag te doen en een gesprek over hun hulp- of zorgvraag te voeren. Ze weten soms zelfs niet waar ze kunnen aankloppen en wat ze daarna moeten verwachten. Aanvraagprocedures zijn ingewikkeld. De vrijwillige onafhankelijk cliëntondersteuner (VOCO) heeft het allemaal al eens meegemaakt en weet goed hoe de hazen lopen in de Wmo. Sommige mensen geeft het een veiliger gevoel om iemand naast zich te hebben die zelf ervaring heeft met de problematiek of beperking waar de cliënt mee te maken heeft. De VOCO helpt met het wegnemen van onzekerheid bij de cliënt, biedt een luisterend oor, leest mee met brieven, helpt met ordenen van gedachten en gaat mee naar het keukentafelgesprek. Voor mensen met een fysieke of verstandelijke beperking is dit heel waardevol. Ze hebben dan een ervaringsdeskundige naast zich die of zelf een beperking heeft of iemand in hun omgeving heeft met een beperking.’  

Sommigen vragen zich af waarom vrijwillige cliëntondersteuning nodig is als er ook professionele cliëntondersteuning bestaat. Ieke: ‘Vrijwillige en professionele ondersteuning zijn niet hetzelfde. De ene cliënt heeft behoefte aan een professionele hulpverlener die snel iets regelt, dat ander heeft behoefte aan een belangenbehartiger die ervaringsdeskundig is en samen met de hulpvrager optrekt. De belangenorganisaties (Senioren Collectief Haaglanden, Kompassie en Voorall) werken uiteraard nauw samen met MEE. Overigens zijn sommige hulp- of zorgvragen te complex om aan een vrijwilliger over te laten bijvoorbeeld als er ook sprake is van inkomens- of huisvestingsproblemen. Dan is het beter als er direct een professional naar kijkt. Uiteraard helpen onze VOCO’s dan wel met de begeleiding naar MEE.’

Ieke: ‘Ik hoop dat meer Hagenaars de weg naar cliëntondersteuning vinden. Voorall is er klaar voor! Wel is het voor ons, voor MEE en voor de welzijnsorganisaties, lastig om Hagenaars met een beperking te bereiken met een migranten achtergrond. Voorall heeft daarom drie VOCO’s die zelf een migrantenachtergrond hebben. Melahat heeft elke woensdag spreekuur in het Servicepunt Cromvlietplein, Soulia heeft spreekuur in Servicepunt Bouwlust en Fatma in Servicepunt De Wissel. Daarnaast werken er twee VOCO’s vanuit Voorall. Dat zijn Marjet en Tia. Het team VOCO’s van Voorall heeft al jaren ervaring met belangenbehartiging voor mensen met een migrantenachtergrond die zelf of in hun omgeving iemand hebben met een beperking. Ook hebben de VOCO’s van Voorall veel ervaring met het ondersteunen van mensen met een fysieke of verstandelijke beperking.’

Ieke: ‘De cliëntondersteuning beperkt zich niet tot enkele gesprekken. Als het nodig, is kan de ondersteuning wel een jaar duren. Een VOCO blijft cliënten ondersteunen zolang dat nodig is en we rekenen daarvoor geen tarief. Cliëntondersteuning is voor ons een vorm van belangenbehartiging en daar zijn wij voor. Wij bewaken bij onze ondersteuning heel zorgvuldig dat de cliënt zelf leidend blijft. Er wordt bij Voorall geen dossier opgebouwd. En uiteraard zijn de gesprekken tussen de ondersteuner en de cliënt vertrouwelijk.’

‘Onlangs hebben onze VOCO’s een eerste training gekregen zodat ze goed op de hoogte zijn van wet- en regelgeving en goed in staat zijn gesprekken te voeren. Binnenkort gaan ze weer op cursus. Voor Voorall is het heel belangrijk om deze ondersteuning aan mensen met een beperking te bieden. Het levert ons veel inzicht op over de werking van de Wmo en op die manier kunnen wij de gemeente verder adviseren bij verbeteringen.’

Auteur: Wim Carabain

 De taken van de onafhankelijke cliëntondersteuner op een rijtje:  
  • Ondersteunen van de hulpvrager in het verwoorden van een probleem, vraag of behoefte;
  • Met de hulpvrager de mogelijke oplossingen of antwoorden inventariseren en ordenen; 
  • Adviseren bij de besluitvorming met betrekking tot deze oplossingen; 
  • Ondersteunen bij regelzaken zoals de Wmo-aanvraag; 
  • Bij de toekenning maatwerkvoorziening: de hulpvrager desgewenst ondersteunen bij het maken van afspraken met een zorgaanbieder; 
  • Bij afwijzing maatwerkvoorziening de hulpzoeker desgewenst begeleiden naar een algemene voorziening; 
  • Signaleren en rapporteren van knelpunten waar burgers tegenaan lopen.