0 Foto Erik

Erik Smid groeide op in ongewone gezinssituatie. Alle gezinsleden hadden een verstandelijke beperking behalve hij. Het is dan heel moeilijk om je te handhaven en een eigen identiteit te ontwikkelen. Erik lukte het, en hij gebruikt nu zijn ervaring om anderen in dezelfde situatie te helpen.

Zijn vader heeft een IQ van rond de 80, zijn moeder heeft een beperking die eigenlijk niet te meten is: zo rond de 50. Zijn zus heeft bij haar geboorte een verstandelijke beperking opgelopen en functioneert op het niveau van ongeveer zeven jaar.
Op zijn vijfde merkte Erik dat hij ‘anders’ was. “Je staat dan steeds meer open voor de buitenwereld. Ik was zwaar onderprikkeld, had een ontwikkelingsachterstand en was niet in staat om echt contact te maken met anderen. Ik werd dan ook veel gepest.
Het vreemde was dat het in ons gezin zo op het oog wel goed liep. Mijn vader werkte in een Sociale Werkplaats, het huis was schoon, er stond altijd eten op tafel en lichamelijk werden we niet verwaarloosd. Wel emotioneel natuurlijk.”

Nauwelijks hulp
Er was nauwelijks sprake van echte hulpverlening. “Mijn vader heeft ooit eens om ondersteuning gevraagd. Toen bleek dat er wel hulpverlening was op zijn niveau, maar de verwijzers maakten een inschattingsfout en dachten dat hij bij het Algemeen Maatschappelijk Werk thuishoorde. Pas vijf jaar geleden heeft hij een indicatie gekregen, omdat erkend werd dat hij een lichte verstandelijke beperking heeft. Eén keer per jaar kwam er iemand van de SPD langs, maar die bemoeide zich niet met mij. De thuiszorg kwam alleen maar langs voor de praktische zaken.” Het is in deze omstandigheden geen wonder dat Erik een soort bemiddelaar werd tussen de wereld thuis en de buitenwereld. “Je hebt dan helemaal niet meer de mogelijkheid om kind te zijn. Je raakt dit kwijt, en dan raak je ook eigenlijk als kind ‘kwijt’, vergeten.”

Doorzetten
Erik besefte op zijn elfde dat hij, wilde hij iets van zijn leven kunnen maken, dat grotendeels alleen zou moeten doen. Hij was gemotiveerd genoeg, maar had last van faalangst. “De leegte en perspectiefloosheid van het ouderlijk huis vreten aan je gevoel voor identiteit. Je moet jezelf als het ware opnieuw uitvinden.” Op zijn 18e verliet hij het ouderlijk huis. En al die tijd liep hij met een vraag rond: hoe zou hij zijn levenservaring op een creatieve manier kunnen inzetten om er anderen mee te helpen? Na de leao deed hij daarom de opleiding mbo juridische dienstverlening en hbo maatschappelijk werk. En daarna ging hij werken in de wereld van de hulpverlening, waar hij zo schrok van het bureaucratisch oerwoud, dat hij er na een paar jaar weer uitstapte en een praktijk als psychsociaal therapeut begon. Na het zien van de documentaire ‘Machteloos’ voelde hij de drive zijn jeugdervaring in te zetten ten behoeve van hulpverleners die dagelijks werken met deze doelgroep.

In the picture
Dat werd In the picture. In deze cursus, die Erik ontwikkelde met zijn vriendin Tessa, wordt duidelijk hoe het is en voelt om het kind te zijn van ouders met een beperking. Dat gebeurt via een toneelstuk. Drie trainingsacteurs spelen een gezinssituatie, om zo te laten zien hoe de gezinsleden op elkaar reageren of juist niet reageren. De situaties zijn heel realistisch, ze komen namelijk uit het leven van Erik zelf. Het publiek bestaat meestal uit hulpverleners. Belangrijk is dat zij op een bepaald moment in gesprek kunnen gaan met de acteurs. Ze kunnen bijvoorbeeld vragen: wat doe ik als de ouders ruzie beginnen te maken als de kinderen en ik er bij zijn?  De acteurs antwoorden dan vanuit de rol die ze spelen, maar ze kunnen dat ook doen vanuit zichzelf, een eigen mening geven. Erik: “Zo denken we optimaal met elkaar mee. De scènes zijn emotioneel erg indringend en maken de hulpverleners duidelijk dat ook dat kind zonder beperking hulp en ondersteuning nodig heeft. Opdat er niet nog meer kinderen kwijtraken.”

Erik is zich, naast het vertonen van het toneelstuk, gaan richten op het ondersteunen van hulpverleners die (systemische) willen werken met complexe gezinsproblematiek. Hij geeft trainingen en is inzetbaar als praktijkbegeleider om zo zijn ervaringsdeskundigheid op een praktische wijze in te zetten. Erik heeft het trainingsbureau Crossdynamic opgericht. http://www.crossdynamic.com

Auteur: Edward de Bruin