Onderzoek laat zien dat Wmo meer aandacht moet geven aan mensen met een beperking

Het ministerie van VWS en de VNG hebben vier jaar onderzoek gedaan naar de houdbaarheid van de Wmo. Het onderzoek heeft geleid tot een rapport met als titel ‘Tijd voor stevige keuzes’. Als er niets veranderd, kan er onvoldoende zorg worden geboden aan de ondersteuning van de meest kwetsbare mensen in de samenleving, zeggen de onderzoekers.

Daarvan lijkt nu al sprake te zijn. Als gevolg van toename van het beroep op de Wmo, onvoldoende personeel en onvoldoende kwaliteit van de dienstverlening ervaren mensen met een beperking al regelmatig dat zij niet de zorg en/of ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Maar er is nog iets anders aan de hand. Mensen met een beperking maken vaak gebruik van zowel de Wmo als de Wlz. Deze wetten blijken in de praktijk niet goed op elkaar aan te sluiten waardoor mensen met een beperking soms tussen de wal en schip terecht komen. Om beter zicht te krijgen op de knelpunten spreken wij met een mevrouw die al 28 jaar een complete dwarslaesie op borsthoogte heeft. Zij is verlamd en is rolstoelgebonden. Mevrouw heeft aangegeven liever niet met haar naam in dit artikel te worden genoemd, maar wil wel graag haar ervaringen delen.

Zelfstandig wonen  

Mevrouw geeft aan dat zijn nog geen Wlz-zorg nodig heeft en dat zij zelfstandig thuis kan wonen met intensieve huishoudelijke hulp. Zij vindt het onacceptabel dat zij 360 dagen per jaar zelfstandig is, maar hemel en aarde moet bewegen om voor de vijf overige dagen incidenteel persoonlijke verzorging of verpleging te krijgen, bijvoorbeeld als zij een keer flinke griep heeft. Op zulke momenten moet zij zichzelf zien te redden, wat eigenlijk niet gaat. Ze kan alleen een beroep doen op planbare zorg. Zij zegt dat als zij bijvoorbeeld ’s morgens belt omdat ze ’s middags zorg nodig heeft, dat dat niet kan. En ook kan zij ’s nachts geen zorg krijgen. Voor haar wordt het op deze manier heel lastig om zelfstandig thuis te blijven wonen. Dat is merkwaardig te meer omdat het een van de gemeentelijke speerpunten is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. Kennelijk lukt het de gemeente niet de daad bij het woord te voegen.

Mevrouw is een voorbeeld van iemand die weliswaar geen 24-uurs zorg nodig heeft, maar er wel 24 uur per dag een beroep op moet kunnen doen. Maar die kan zij niet incidenteel via de Wmo of ziektekostenverzekeraar krijgen. Het leidt bij haar tot grote frustratie en wanhoop. Zij vindt dat de Wmo en de Wlz en de Zvw elkaar zouden moeten aanvullen, maar daar is volgens haar nu geen sprake van. Zij voelt zich het slachtoffer van deze slechte afstemming.

Huishoudelijke hulp zonder juiste ervaring

De Wmo gaat er vanuit dat er altijd wel iemand in je sociale omgeving beschikbaar is om hulp of ondersteuning te bieden. In geval van mevrouw is die hulp of ondersteuning niet beschikbaar. De vrienden en vriendinnen die haar kunnen helpen wonen daarvoor te ver weg. Zij is volledig afhankelijk van huishoudelijke hulpen.

Helaas hebben de huishoudelijke hulpen niet altijd ervaring met het werken voor mensen met een rolstoel of andere beperking. In geval van mevrouw gaat het volgens haar niet alleen om een stofdoek en een stofzuiger. Vanwege haar beperking heeft zij specifieke hulp nodig om zelfstandig te kunnen wonen. Zij zegt dat de organisaties die thuiszorg aanbieden heel goed snappen dat huishoudelijke hulp bij iemand met een fysieke beperking anders is dan iemand die geen fysieke beperking heeft. Toch slagen ze er niet in gespecialiseerd personeel aan haar aan te bieden. Mevrouw zegt iemand nodig te hebben die snapt dat zij vanuit haar rolstoel geen spullen kan pakken die te hoog worden neergelegd. Toch overkomt haar dat regelmatig, bijvoorbeeld met de afstandsbediening van haar televisie.

Om duidelijk te maken wat voor haar belangrijk is, moet zij met haar hulp kunnen praten. Zij heeft hierover met acht grote aanbieders contact gehad. Ze kunnen haar geen van allen garanderen dat ze iemand kunnen sturen die Nederlands spreekt. Vanwege haar beperking is het voor haar praktisch onmogelijk om met een vertaalapp te communiceren. Mevrouw geeft ook aan dat zij vindt dat er meer gespecialiseerd personeel moet worden aangetrokken. Mensen die deskundig zijn in het helpen van mensen die rolstoelgebonden zijn of mensen met een psychiatrische aandoening.

Stevige keuzes

Terug naar het rapport ‘Tijd voor stevige keuzes’. Mevrouw vindt dat de gemeente direct met de conclusies aan de slag moet gaan. De ambtenaren moeten volgens haar zo snel mogelijk met voorstellen komen waarmee Hagenaars met een beperking geholpen worden. Onderdeel daarvan moet volgens haar zijn dat de Wmo en de Wlz elkaar aanvullen en dat mensen met een beperking er geen last van hebben dat de wetten niet goed aansluiten. Op dit moment is het systeem er niet op ingericht om mensen met een handicap adequaat te helpen. Als de situatie niet snel verbetert, zegt mevrouw niet lang meer zelfstandig te kunnen wonen.